Dossier Europese Unie

EK wordt hoofdpijnkwestie voor Oekraïne

(Novum/AP) - KIEV - Het Europees kampioenschap voetbal volgende maand leek voor Oekraïne een kans om te schitteren: de banden met het Westen konden worden aangehaald, het internationale imago kon worden opgepoetst en de kwakkelende economie zou een oppepper krijgen. Maar in plaats daarvan wordt het EK steeds meer een hoofdpijnkwestie.

Leden van verscheidene Europese regeringen hebben al aangegeven wedstrijden in Oekraïne te zullen boycotten vanwege de behandeling van oud-premier Joelia Timosjenko en critici vrezen dat fans door de exorbitante hotelprijzen worden afgeschrikt. Sommigen zijn bovendien bang dat de regering het land aan de rand van de afgrond heeft gebracht door elf miljard euro aan het toernooi te spenderen.

"Dit was een kans om goede sier met het land te maken want er zullen duizenden journalisten komen", zegt Oleh Rybatsjoek, lid van Timosjenko's eerste kabinet en nu burgerrechtenactivist. "Nu komen deze duizenden journalisten en zullen ze schrijven over de talloze problemen."

In 2007 kregen Oekraïne en Polen samen het EK toegewezen als beloning en ter promotie van beide Oost-Europese landen. Polen was al lid van de Europese Unie en Oekraïne wil graag lid worden. Destijds had Oekraïne een bloeiende economie en had het land enkele jaren eerder - in 2004 - de Oranjerevolutie meegemaakt die een prowesterse regering aan de macht bracht.

Vandaag de dag is Oekraïne echter een ander land. Timosjenko (51), die met haar kenmerkende blonde vlechten de charismatische heldin van de revolutie was, zit in de gevangenis voor machtsmisbruik. Westerse landen hebben haar vervolging door de regering van president Viktor Janoekovitsj politiek gemotiveerd genoemd. In 2004 zorgde Timosjenko ervoor dat Janoekovitsj het veld moest ruimen.

Vanwege beschuldigingen van Timosjenko dat ze in de gevangenis is mishandeld door haar bewakers gaven verscheidene hoge EU-functionarissen te kennen geen wedstrijden in Oekraïne te bezoeken als de behandeling van Timosjenko, die ook lijdt aan ernstige rugklachten, niet verbetert.

De Poolse president Bronislaw Komorowski riep Oekraïne woensdag op de 'anachronistische' wetten aan te passen die detentie van Timosjenko en anderen op politieke gronden toestaan. Warschau heeft de behandeling van Timosjenko scherp veroordeeld, maar is tegen een boycot van EK-wedstrijden in Oekraïne.

"Het gebrek aan hoge functionarissen bij het toernooi brengt de regering Janoekovitsj in verlegenheid en zal voor negatieve berichtgeving over het land blijven zorgen", zegt Alex Brideau, een Oekraïne-analist bij de Eurasia Group, een organisatie die adviseert op het gebied van geopolitieke risico's.

Daarbij komt nog dat Oekraïne onlangs een regionaal forum van Centraal- en Oost-Europese landen moest afblazen omdat meer dan tien leiders weigerden te komen vanwege de kwestie-Timosjenko.

De financiële staat van het land is daarnaast niet al te best en velen vragen zich af of Oekraïne zich het EK wel kan veroorloven. De financiële crisis heeft de Oekraïense economie bijna verwoest en Janoekovitsj weigert onpopulaire bezuinigingsmaatregelen door te voeren.

Markian Loebkivski, directeur van UEFA Euro 2012 in Oekraïne, blijft echter positief. "Ik ben ervan overtuigd dat Oekraïne dit project hard nodig heeft. We zullen opgaan in de Europese gemeenschap (...) Dit is een geopolitiek project. We houden er moderne infrastructuur aan over en we krijgen veel gasten van wie ik hoop dat ze ons land in de toekomst nog eens zullen bezoeken."